Sık Sorulan Sorular

Dava vekilliği doğmuş bir uyuşmazlığın çözümüne yöneliktir. Sürekli danışmanlık ise şirketin günlük işleyişinde alınan kararların hukuki sonuçlarını önceden değerlendirmeyi amaçlar; sözleşme imzalanmadan, personel işten çıkarılmadan ve ticari taahhüt verilmeden önce devreye girer.

Ölçek küçüldükçe tek bir hatalı sözleşmenin veya usulsüz feshin şirkete etkisi orantısal olarak artar. Küçük ve orta ölçekli işletmelerde danışmanlık, genellikle sınırlı sayıda kritik başlığa odaklanan daha dar kapsamlı bir çerçevede yürütülür.

İlk aşamada şirketin faaliyet alanı, sözleşme hacmi, personel sayısı ve mevcut uyuşmazlıkları incelenir. Bu tespit sonrasında kapsam, yanıt süreleri ve ücretlendirme yazılı bir danışmanlık sözleşmesiyle belirlenir.

Tercih; ortak sayısı, sermaye yapısı, pay devri esnekliği, vergisel sonuçlar ve ortakların kamu borçlarından sorumluluğu birlikte değerlendirilerek yapılır. Limited şirket ortakları kamu borçlarından payları oranında sorumlu tutulurken, anonim şirkette bu sorumluluk kural olarak yönetim kuruluna aittir.

Somut duruma göre; genel kurul kararlarının iptali, yönetici sorumluluğu davası, haklı sebeple şirketin feshi veya ortaklıktan çıkarma talepleri gündeme gelebilir. Öncelikle şirket defter ve kayıtlarının incelenmesi ve delillerin tespiti önem taşır.

Limited şirketlerde pay devri, yazılı ve imzaları noterce onaylı devir sözleşmesi ile yapılır; ayrıca genel kurul onayı ve pay defterine kayıt gerekir. Anonim şirketlerde ise pay senedinin nama veya hamiline yazılı olmasına göre farklı usuller uygulanır.

İnternetten temin edilen metinler, çoğu zaman farklı bir hukuki ilişki için yazılmış ve güncel mevzuata uyarlanmamıştır. Uygulamada en sık karşılaşılan sorun; fesih, cezai şart ve yetkili mahkeme hükümlerinin taraflardan biri aleyhine geçersiz sayılmasıdır.

Edimlerin kapsamı ve teslim/ifa koşulları, ödeme planı, temerrüt sonuçları, cezai şart, fesih hâlleri ve bildirim usulü, gizlilik, mücbir sebep ile uyuşmazlık çözümü ve yetki hükümleri asgari çerçeveyi oluşturur.

Tarafların karşılıklı anlaşmasıyla ek protokol düzenlenerek değiştirilebilir. Tek taraflı değişiklik ancak sözleşmede bu yönde açık bir yetki bulunuyorsa ve dürüstlük kuralı sınırları içinde mümkündür.

Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Bu aşama tamamlanmadan açılan dava usulden reddedilir.

Anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi alındığında ilam niteliği kazanır ve doğrudan icraya konulabilir. Süre ve yargılama gideri bakımından çoğu dosyada avantajlıdır; ancak teklifin, dava yoluyla elde edilebilecek sonuçla karşılaştırılmadan kabul edilmemesi gerekir.

Dava sonunda hakka kavuşmanın önemli ölçüde zorlaşacağı veya imkânsız hâle geleceği yaklaşık olarak ispatlandığında talep edilebilir. Ticari uyuşmazlıklarda özellikle mal kaçırma riski bulunan dosyalarda kritik önemdedir.

Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir; bu süre hak düşürücüdür. Anlaşma sağlanamazsa son tutanak tarihinden itibaren iki hafta içinde dava açılmalıdır.

Performans veya davranış kaynaklı fesihlerde; somut ve tarihli tutanaklar, yazılı savunma istemi, uyarı geçmişi ve fesih bildiriminin gerekçeli olması aranır. Bu adımlar tamamlanmadan yapılan fesihler çoğunlukla geçersiz sayılmaktadır.

Puantaj, giriş–çıkış ve turnike kayıtları, e-posta yazışmaları ve tanık beyanları birlikte değerlendirilir. İmzalı ücret bordroları fazla mesai tahakkuku içeriyorsa, aksinin yazılı delille ispatı gerekir.

İlamsız takiplerde ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edilmesi gerekir. Kambiyo senetlerine özgü takipte borca itiraz süresi beş gündür ve itiraz icra mahkemesine yapılır.

İtiraz takibi durdurur; ancak alacaklı bir yıl içinde itirazın iptali davası açarak veya elindeki belgeye dayanarak itirazın kaldırılmasını talep ederek takibi sürdürebilir. Haksız itiraz hâlinde icra inkâr tazminatı da istenebilir.

Evet. Çok sayıda küçük tutarlı alacağı bulunan şirketler için dönemsel portföy yönetimi uygulanır; ihtar, takip ve haciz aşamaları takvimlendirilerek toplu biçimde yürütülür.

Kurul kararlarıyla belirlenen çalışan sayısı ve yıllık mali bilanço eşiklerini aşan veri sorumluları ile özel nitelikli kişisel veriyi ana faaliyet konusu kapsamında işleyenler için zorunludur. Eşiklerin altında kalan işletmeler için kayıt yükümlülüğü bulunmamakla birlikte diğer yükümlülükler devam eder.

İhlalin öğrenilmesinden itibaren en kısa sürede ve en geç yetmiş iki saat içinde Kurula bildirim yapılmalıdır. Ayrıca etkilenen ilgili kişilere de makul en kısa sürede bildirimde bulunulması gerekir; bildirimdeki gecikme uygulanacak ceza miktarını doğrudan etkiler.

Hayır. Uygulamada en sık karşılaşılan eksiklik, bu iki metnin tek bir belgede birleştirilmesidir. Aydınlatma bir bilgilendirme yükümlülüğü, açık rıza ise ayrı ve özgür iradeyle verilmesi gereken bir onaydır; ayrı ayrı sunulmaları gerekir.

Konut ve çatılı işyeri kiralarında yenileme dönemi artışı, bir önceki kira yılına ait tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçemez. Sözleşmede daha yüksek bir oran kararlaştırılmış olsa dahi bu sınır uygulanır.

Kanunda sayılan sınırlı hâller söz konusudur: kendisinin veya yakınlarının konut–işyeri ihtiyacı, yeniden inşa ve imar, yazılı tahliye taahhüdü, bir kira yılı içinde iki haklı ihtar ve kira bedelinin ödenmemesi. Her hâl için farklı süre ve usul kuralları uygulanır.

On yıllık uzama süresinin sonunda kiraya veren, en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla sebep göstermeksizin sözleşmeyi sona erdirebilir. Bu süre, belirli süreli sözleşmelerde sözleşme süresinin bitiminden sonra işlemeye başlar.

Tapu kaydındaki takyidatlar (ipotek, haciz, şerh), imar durumu ve yapı kullanma izni, kat irtifakı–kat mülkiyeti durumu, aidat borçları ve varsa kiracı ilişkisi incelenmelidir. Bu inceleme, satış bedelinin ödenmesinden önce tamamlanmalıdır.

Hayır. Noterde düzenleme şeklinde yapılan taşınmaz satış vaadi sözleşmesi, mülkiyeti kendiliğinden geçirmez; alıcıya tapuda tescil isteme hakkı verir. Sözleşmenin tapu siciline şerh edilmesi, üçüncü kişilere karşı koruma sağlar.

Sözleşmede kararlaştırılan cezai şart ile gecikme süresince oluşan kira kaybı (mahrum kalınan kira geliri) talep edilebilir. Gecikmenin sürekli hâle gelmesi durumunda sözleşmenin feshi ve tapu iptali de gündeme gelir.

Öncelikle ihlalin niteliği tespit edilmeli ve usulüne uygun bir ihtarname ile karşı taraf temerrüde düşürülmelidir. İhtar çekilmeden kullanılan fesih ve dönme hakları, çoğu dosyada geçersiz sayılmakta ve haksız fesih sonucu doğurmaktadır.

Sözleşmede açıkça kararlaştırılmış olması gerekir. Ayrıca aşırı olduğu tespit edilen cezai şart, hâkim tarafından resen indirilebilir; tacirler bakımından ise bu indirim kural olarak yapılmaz.

İfa güçlüğüne yol açan, öngörülemeyen ve olağanüstü nitelikte durumların varlığı hâlinde sözleşmenin yeni koşullara uyarlanması talep edilebilir. Şartların dar yorumlandığı, uygulamada istisnai bir yoldur.

Çoğu hâlde evet. İhtarname, borçluyu temerrüde düşürerek faizin işlemeye başlamasını sağlar ve sonraki aşamalarda iyi niyetin ispatı bakımından önem taşır. Bazı sözleşme türlerinde ise ihtar, dava veya fesih hakkının kullanılmasının ön koşuludur.

Vadesi belirli borçlarda vade tarihinden, belirli olmayan borçlarda ise ihtarın borçluya ulaştığı tarihten itibaren temerrüt faizi işlemeye başlar. Ticari işlerde avans faizi oranı uygulanabilir.

Takip derhâl sonuçsuz kalsa dahi, alacak zamanaşımı süresi boyunca takip edilebilir durumda kalır. Bu süre içinde yapılan periyodik mal varlığı sorgulamaları ile sonradan edinilen mallar üzerine haciz konulması mümkündür.

Uyuşmazlık tutarı her yıl belirlenen parasal sınırın altındaysa tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; bu sınırın üzerindeki taleplerde tüketici mahkemesi görevlidir. Yanlış mercie yapılan başvurular süre kaybına yol açar.

Ayıbın daha sonra ortaya çıkması hâlinde dahi, malın teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımı süresi uygulanır. Ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı süresinden yararlanılamaz.

Mesafeli satışta ön bilgilendirme ve cayma hakkı yükümlülüklerinin eksik yerine getirilmesi, cayma süresinin uzamasına ve idari para cezasına yol açar. E-ticaret sitelerinin sözleşme ve bilgilendirme metinlerinin mevzuata uygunluğu düzenli olarak denetlenmelidir.