Sözleşme, iyi günlerde yazılır; kötü günlerde okunur
Taraflar sözleşmeyi kurdukları anda ilişkinin olumlu seyredeceğini varsayar. Metnin ise tam tersini, yani ilişkinin bozulduğu anı esas alarak kaleme alınması gerekir. Aşağıdaki beş başlık, uygulamada en sık uyuşmazlık doğuran noktalardır.
1. Belirsiz edim tanımı
Tarafların ne vereceği ve ne yapacağı yeterince somutlaştırılmadığında, ihtilaf doğrudan işin kapsamına kayar. Teslim edilecek malın nitelikleri, hizmetin kapsamı, teslim yeri ve zamanı ile kabul kriterleri açıkça yazılmalıdır.
2. Fesih hükümlerinin eksikliği
Hangi hâllerde, hangi süre içinde ve hangi usulle fesih yapılabileceği düzenlenmediğinde, taraflar genel hükümlere tabi olur. Uygulamada en sık görülen sorun, ihtar çekilmeden yapılan fesihlerin haksız fesih sayılmasıdır.
3. Ölçüsüz veya dayanaksız cezai şart
Cezai şart sözleşmede açıkça kararlaştırılmamışsa talep edilemez. Kararlaştırılmış olsa dahi aşırı bulunan ceza, hâkim tarafından indirilebilir; tacirler bakımından ise bu indirim kural olarak yapılmadığından, ölçüsüz bir ceza bu kez kendi aleyhinize işleyebilir.
4. Bildirim usulünün düzenlenmemesi
İhtar ve bildirimlerin hangi adrese, hangi yolla yapılacağı belirlenmediğinde, usulüne uygun yapılmayan bildirim tüm süreci geçersiz kılabilir. Sözleşmede tebligat adresi, e-posta ve KEP bilgilerinin yer alması ve adres değişikliğinin bildirilmesi yükümlülüğü düzenlenmelidir.
5. Uyuşmazlık çözümü ve yetki
Yetkili mahkeme veya tahkim şartının belirsiz ya da çelişkili biçimde yazılması, esasa girilmeden önce uzun bir yetki tartışmasına yol açar. Tahkim tercih edilecekse, tahkim şartının tereddüde yer bırakmayacak biçimde kaleme alınması zorunludur.
Sözleşmenin kalitesi, tarafların anlaştığı maddelerde değil; anlaşamadıklarında ne olacağını düzenleyen maddelerde ölçülür.
Kontrol listesi
- Edimler, teslim koşulları ve kabul kriterleri somut mu?
- Ödeme planı, temerrüt faizi ve gecikme sonuçları düzenlenmiş mi?
- Fesih hâlleri, süreleri ve usulü açıkça yazılmış mı?
- Cezai şart makul ve ölçülü mü; karşılıklı mı?
- Gizlilik ve rekabet yasağı hükümleri süre ve kapsam bakımından geçerli sınırlar içinde mi?
- Mücbir sebep tanımı güncel mi?
- Bildirim adresleri ve usulü belirlenmiş mi?
- Yetkili mahkeme veya tahkim şartı tek ve açık mı?